روزهاي آخر ماه رمضان را غنيمت دانيم

خداوند متعال محمد (صلي الله عليه و آله) را مبعوث کرد، تا سلسله پيامبران را تکميل کند، آن روز مردمان خدا را نمي‌شناختند، او آنان را هدايت کرد و از گمراهي رهانيد و جاهليت و ناداني را برانداخت.

من گواهي مي‌دهم که محمد بنده و فرستاده خداست، خداوند او را با دين اسلام و معجزه جاويد آسماني به سوي مردمان فرستاد، تا شبهه‌‌ها را از ميان بردارد و با دليل‌هاي روشن سخن گويد و آنان را با نشانه‌هاي الهي، از هر کردار ناپسند بيم دهد و به سوي کارهاي نيکو و رفتار نيک فراخواند. (امام علي(عليه السلام)، الحيات، ج 2، ص 35)

آن فرستاده بزرگ الهي در سخناني مشهور فرمودند: مرا برانگيختند تا همه ارزش‌هاي الهي و منش‌هاي والاي انساني را به جهانيان بياموزم،‌ و اينگونه بود که او اسوه همه خوبان عالم گرديد و مايه مهرباني و آرامش بشر .

وقتي دل غمزده، غبار غربت ‌گيرد، ياد اوست و تنها ياد اوست که تسلي خاطر است، و هم اينک ماه رمضان، است.

چون در بهارستان کتاب‌ها و نشانه‌ها گام نهي و به کوي و برزن‌هاي زيباي حديث اهل بيت در آيي به نيکي به اقيانوسي رسي که کران تا کران آن را گوهرهاي رنگي نهاده‌اند و هر گوهري نشانه‌اي و هر نشانه‌اي راهي به سوي دوست، و هم اينک راهي ديگر ... .

گويا همين ديروز بود که پيامبر در مسجد يثرب و بر روي منبري که از بوريا و چوبه‌هاي خرما شکل يافته بود، خطبه‌اي رسا بيان فرمود و در آن سخنراني، غفلت از آن ماه خدايي را به آنان بيم داد و آيه ديگري از کتاب فضيلت و اخلاق محمدي را ورق زد و آنان را به سوي ميهماني خدا فراخواند.

سلطان سرير ارتضا، حضرت علي ابن موسي الرضا (عليه‌آلاف‌التحيه‌والثناء) از مولي المتقين و اميرالمؤمنين علي بن ابيطالب که درود خدا بر آنان باد چنين نقل فرموده است: که پيامبر روزي از روزها و چندي پيش از ماه مبارک رمضان، سخناني براي ما بيان فرمود و در آن خطبه، براستي در سفت و گفت: اي مردم ماه خدا با گشاده‌دستي، مهرباني، بخشش و آمرزش به سوي شما مي‌آيد، ماهي که نزد خداي بزرگ برترين ماه‌هاست و روزهايش بهترين روزها و شب‌هايش بهترين شب‌هاست و لحظاتش بهترين لحظه‌هاست.

ماهي است که از سوي خدا در آن ماه به ميهماني خدا خوانده شده‌ايد و از خاندان بزرگواري خدا گرديد‌ه‌ايد.

نفس‌هاي شما در آن ماه به مثابه تسبيح اوست و خواب شما در آن ماه بندگي خداست، کردار شما در آن ماه پذيرفته است، و دعا و نيايش شما در آن ماه بي‌پاسخ نخواهد بود،‌ پس بخواهيد از خداي بزرگ، همو که پروردگار شماست به نهادهاي راستين و دل‌هاي پاک، تا او شما را به سعادت روزه‌داري و تلاوت قرآن بيارايد.

پس بدبخت کسي است که از آمرزش الهي در اين ماه بزرگ محروم گردد .

و چون در اين ماه به سبب روزه‌داري گرسنه و تشنه گشتيد به ياد گرسنگي و تشنگي روز قيامت افتيد، به نيازمندان صدقه دهيد و بيچارگان را دست گيريد و به بزرگانتان احترام کنيد و به کوچکترانتان مهر ورزيد و بستگانتان را بزرگ داشته و به ديدار آنان بشتابيد .

زبان‌هايتان را از دورغ، بهتان، غيبت و سخنان ناروا نگاه داريد و چشمانتان را از آنچه روا نيست فرو بنديد و گوش‌هايتان را از آنچه شنيدن آن ناپسند است برگيريد.

بر يتيمان مردم مهر ورزيد تا به يتيمانتان مهر ورزند و از گناهانتان به سوي خدا باز گرديد.

دست‌هايتان را هنگام نماز به نيايش بلند داريد، پس به درستي که آن هنگام برترين لحظه‌هاست و در آن هنگام است که خداي بزرگ و شکوهمند، نگاه رحمت و مهرباني به سوي بندگان بيفکند .

و چون با او نجوا کنند پاسخشان گويد و تا او را خوانند به آنان لبيک گفته و چون از او خواهند به آنان ببخشايد و استجابت نمايد آنان را هنگام نيايش .

اي مردم؛ جان‌هاي شما در گرو کردار شماست، پس جان‌هاي خويش را آزاد سازيد به بخشش‌خواهي از خداي بزرگ.

بار گناهان و بدبختي‌ها بر پشت‌هاي شما سنگيني مي‌نمايد، پس سبک سازيد آن بار را به سجده‌هاي طولاني و بدانيد که خداي بزرگ به عزت خويش سوگند ياد کرده است که نمازگزاران و پيشاني بر زمين سايندگان درگاهش را شکنجه و عذاب ننمايد و آنان را از آتش روزي که همه براي پروردگار جهانيان برانگيخته خواهند شد نترساند.

اي مردم؛ هر آن کس از شما روزه‌دار مؤمني را در اين ماه افطاري بخشد، گويا بنده‌اي آزاد ساخته و مزد آن را خواهد ستاند،‌ و قلم بخشش بر گناهانش گذشته‌ا‌ش کشيده خواهد شد.

در اين هنگام، مردي از ميان جماعت بپا خواست و عرض کرد: اي فرستاده خدا برخي از ما توان اطعام و افطار ديگران را نداريم پس چه کنيم؟ پيامبر گرامي اسلام فرمودند: از آتش بپرهيزيد گرچه با نيمي از خرما مؤمن روزه‌داري را افطار نماييد، از آتش بپرهيزيد گرچه با جرعه‌ اي آب، روزه‌داري را افطار نماييد.

اي مردم؛ هر آن کس از شما در اين ماه بزرگ، اخلاق و رفتارش را نيکو گرداند، گذرنامه‌اي به او خواهند داد که از پل صراط بگذرد، در روزي که گام‌ها در آن روز مي‌لرزد و مي‌لغزد.

و هر آن کس که نسبت به زيردستان خود در آن ماه سبک گيرد، خداي بزرگ حسابش را سبک سازد، و هر آن کس که شر و بدي خويش را در اين ماه از مردم باز دارد، خداي بزرگ غضب خويش را در روز قيامت از او بر خواهد داشت و هر آن کس که يتيمي را بزرگ دارد خداي جليل در روز جزاء او را بزرگ خواهد داشت.

و کسي که در ماه مبارک رمضان، نزديکان خويش را بزرگ شمرد و به ديدار آنان بشتابد، خداي بزرگ در روز جزا  او را به رحمت و مهرباني خويش نايل سازد.

و کسي که نزديکان و بستگان خويش را در اين ماه احترام ننموده و به ديدار آنان نرود، خداي بزرگ در روز قيامت رحمت و مهرباني خويش را از او دريغ سازد.

و هر آن ‌کس که در اين ماه، دل خويش را به نماز مستحبي بيارايد، خداي بزرگ آزادي او را از آتش امضا فرمايد.

و هر آن کس که در اين ماه، واجبي را اداء نمايد براي اوست مزد و ثواب آن کس که هفتاد واجب را در غير اين ماه اداء کرده باشد.

و آن کس که درود فرستادن بر من را در اين ماه بسيار سازد، خداي بزرگ کفه کردار خوب او را، در روزي که کفه‌هاي کردار خوب مردمان به انبوه سبک باشد، افزون سازد.

و هر آن کس که آيه‌اي از آيات قرآن را در اين ماه تلاوت نمايد، براي اوست، مزد کسي که تمام قرآن را در ماه‌هاي غير رمضان خوانده است.

اي مردم؛ به درستي که درهاي بهشت در اين ماه گشوده است. پس بخواهيد از پروردگارتان تا آن درها را به روي شما همواره باز نگه دارد و درهاي آتش نيز در اين ماه بسته است، پس از پروردگاتان بخواهيد درهاي آن را همواره به روي شما بسته نگه دارد و اهريمنان نيز در اين ماه در زنجيرند، پس از خدا بخواهيد که خدا آنان را بر شما مسلط نگرداند.

امام اميرالمومنين عليه السلام که خود حکايت‌گر اين داستان است فرمود: پس من برخاستم و گفتم اي پيامبر گرامي برترين کردار در اين ماه چه چيز است؟

حضرتش فرمود: اي ابوالحسن برترين کردار در اين ماه، خود نگهداري از گناهان است.

روايت فوق را شيخ حر عاملي از بزرگان مشايخ و علماي  شيعه در وسائل الشيعه، ج 10، ص 314 نقل فرموده است، اما برخي کتب ديگر چون کتاب شريف عيون اخبار الرضا عليه السلام تتمه‌اي بر اين روايت افزون داشته‌، که به ذکر آن نيز مي‌پردازيم؛ چون پيامبر گرامي فرمود: خود نگهداري از گناهان برترين کردار در اين ماه است، پس گريست، به ايشان عرض کردم فرستاده بزرگ خداوند، چه چيز شما را به گريه وا داشته است؟ حضرتش فرمود: اي علي گريه مي‌کنم به سبب آن چيزي که از تو حلال مي‌پندارند در اين ماه (خون مبارکت را مي‌ريزند) گويا من توام و تو در محراب براي پروردگارت نماز مي‌گذاري و بدبخت‌ترين مردم از ازل تا به ابد، همو که همزاد و برادر پي کننده شتر قوم ثمود است، گرفتار بزرگترين شقاوت شده، پس ضربه شمشيري بر سر مبارکت فرو مي‌نشاند، و بدان ضربه، محاسنت از خون سرت خضاب مي‌‌گردد.

علي عليه‌السلام مي‌فرمايد: در اين هنگام به حضرتش عرض کردم اي فرستاده گرامي خدا در آن زمان در مسير راستي قرار دارم؟ و در سلامت ديني بر سر مي‌برم؟ پس رسول گرامي فرمود: آري، اي علي در سلامت ديني و راه راست قرار داري.

سپس فرمود: اي علي هر آن کس که تو را بکشد به راستي مرا کشته است، و آن کس که به تو کينه ورزد به من کينه ورزيده است و هر آن کس که تو را دشنام دهد به راستي مرا دشنام داده است. چرا که تو از من مانند خود مني، جان تو از جان من است، سرشت تو از سرشت من است، به درستي که خداي بزرگ و برتر، تو و مرا آفريد و هر دو را برگزيد و مرا براي نبوت و پيامبري اختيار کرد و تو را براي پيشوايي مردم، پس هر آن کس که امامت و پيشوايي تو را انکار نمايد به تحقيق پيامبري مرا انکار نموده است، اي علي تو جانشين مني و پدر فرزندانم و همسر دخترم فاطمه(سلام الله عليها) و جانشين مني در ميان امتم در زمان زندگيم و پس از مرگم، فرمان تو فرمان من است و نهي تو نهي من است، سوگند به آن کسي که برانگيخت مرا به پيامبري و قرار داد مرا بهترين مردمان، تو حجت و نشانه خدا بر آفريدگان هستي و امانت‌دار راز خداي بزرگ و جانشين خدا در ميان بندگان او هستي .

سخنان حضرتش در ميان جماعت پراکنده گرديد و جماعت مدتي شنيدند و اما آويزه گوش قرار ندادند!! و شهيد رمضان که فرستاده خدا به آنان سفارش کرده بود که چون جان من است و در دره ابطح او را بر روي دستان بلند کرده و گفته بود که او چون هارون(عليه السلام) است براي موسي(عليه السلام) و هر آن کس که من مولاي اويم علي مولاي اوست، در کنار پيکر مطهر پيامبر گرامي تنها نهادند و رفتند و در سايبان پسران ساعده گرد هم آمدند و به خيال واهي بر آن شدند تا جاهليت آشکار را دوباره زنده کنند.

ريسمان بر گردنش نهادند، شمشير به رويش کشيدند و سرانجام مولود کعبه را در محراب عبادت فائز درگاه يار نمودند و انسانيت را، کرامت را و عزت و شرافت انساني را در نهاد فاسد خويش براي هميشه ريشه کن کردند. اما علي هنوز هم در تارک انسانيت چون خورشيد مي‌درخشد.